แปลงปี พ.ศ. เป็น ค.ศ. และ ค.ศ. เป็น พ.ศ.

ปีที่ต้องแปลงบ่อย

ตารางเทียบ พ.ศ. กับ ค.ศ. รายปี

ประเทศไทยใช้พุทธศักราชในเอกสารราชการทุกชนิด ตั้งแต่บัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน สัญญา ไปจนถึงใบเสร็จ ในขณะที่ระบบคอมพิวเตอร์ เว็บไซต์ต่างประเทศ และเอกสารระหว่างประเทศใช้คริสตศักราช การแปลงไปมาจึงเป็นเรื่องที่ต้องทำแทบทุกวัน หลักการง่ายมากคือต่างกัน 543 ปี แต่มีข้อยกเว้นสำหรับเอกสารเก่าที่คนส่วนใหญ่ไม่ทราบ

สูตรพื้นฐาน พุทธศักราชเดินหน้าคริสตศักราชอยู่ 543 ปี ดังนั้นการแปลง พ.ศ. เป็น ค.ศ. ให้ลบ 543 และการแปลง ค.ศ. เป็น พ.ศ. ให้บวก 543 เช่น พ.ศ. 2569 ลบ 543 ได้ ค.ศ. 2026

วิธีจำแบบไม่ต้องท่อง ถ้าจำเลข 543 ไม่ได้ ให้จำปีที่คุ้นเคยสักปีไว้เป็นหลัก เช่น พ.ศ. 2500 คือ ค.ศ. 1957 หรือ พ.ศ. 2540 คือ ค.ศ. 1997 ซึ่งเป็นปีวิกฤตต้มยำกุ้งที่คนไทยจำได้ดี แล้วนับขึ้นลงจากจุดนั้น

ข้อยกเว้นที่คนมักไม่ทราบ ส่วนต่าง 543 ใช้ได้กับวันที่ตั้งแต่ 1 มกราคม พ.ศ. 2484 เป็นต้นมาเท่านั้น ก่อนหน้านั้นปีของไทยเริ่มนับวันที่ 1 เมษายน ไม่ใช่ 1 มกราคม หมายความว่าเดือนมกราคมถึงมีนาคมของสมัยนั้นยังนับเป็นปีเก่าอยู่

ผลคือวันที่ในช่วงมกราคมถึงมีนาคมก่อนปี 2484 มีส่วนต่างเป็น 542 ไม่ใช่ 543 ตัวอย่างเช่น วันที่ 1 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2480 ตรงกับ 1 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1938 ไม่ใช่ 1937 เรื่องนี้สำคัญมากสำหรับผู้ที่ค้นเอกสารเก่า ทะเบียนราษฎรย้อนหลัง หรือเอกสารทางประวัติศาสตร์

สาเหตุที่เปลี่ยนคือรัฐบาลในสมัยนั้นต้องการให้ปฏิทินไทยตรงกับสากล จึงประกาศให้ พ.ศ. 2483 เป็นปีสั้นพิเศษที่มีเพียง 9 เดือน คือเมษายนถึงธันวาคม แล้วเริ่ม พ.ศ. 2484 ในวันที่ 1 มกราคม

เวลากรอกฟอร์มภาษาอังกฤษ ให้ใช้ ค.ศ. เสมอ ฟอร์มวีซ่า ใบสมัครงาน ใบสมัครเรียน หรือแบบฟอร์มออนไลน์ของต่างประเทศ ที่เขียนว่า year of birth หรือ date of birth หมายถึงปี ค.ศ. ทั้งหมด ถ้ากรอก 2540 ลงไปตรงๆ ระบบจะอ่านว่าเป็นปีในอนาคต ตัวเลขที่ถูกคือ 1997

อีกเรื่องที่เจอบ่อยคือคนที่พูดภาษาอังกฤษในไทยมักเรียกปี ค.ศ. ว่า "English year" เช่นถามว่า what is 2559 in English year ซึ่งไม่ได้หมายถึงปฏิทินของประเทศอังกฤษแยกต่างหาก แต่หมายถึงปฏิทินเกรกอเรียนตัวเดียวกับที่ทั้งโลกใช้ คำตอบของ พ.ศ. 2559 จึงคือ ค.ศ. 2016 ตามสูตรลบ 543 ปกติ

ที่มาของพุทธศักราช นับจากปีที่พระพุทธเจ้าเสด็จดับขันธปรินิพพาน ประเทศไทยและกัมพูชานับให้ปีถัดจากปรินิพพานเป็น พ.ศ. 1 ในขณะที่พม่า ศรีลังกา และลาวนับต่างออกไปหนึ่งปี ทำให้ปี พ.ศ. ของไทยกับพม่าอาจไม่ตรงกัน ซึ่งเป็นเรื่องที่ต้องระวังเวลาอ่านเอกสารจากประเทศเพื่อนบ้าน